Πατέντα 223.898: Η εφεύρεση που άλλαξε τον κόσμο για...πάντα
Στις 27 Ιανουαρίου 1880, μια πατέντα με τον αριθμό 223.898 άναψε το φως που άλλαξε την Ιστορία. Ο ηλεκτρικός λαμπτήρας αποδέσμευσε την ανθρωπότητα από τη νύχτα και τον ήλιο.
27 Ιανουαρίου 1880. Μια ημερομηνία που δεν μπήκε απλώς στα κιτάπια του Γραφείου Ευρεσιτεχνιών των ΗΠΑ, αλλά άλλαξε ριζικά τον τρόπο που ζει, δουλεύει και διασκεδάζει ο άνθρωπος. Σαν σήμερα ο Τόμας Έντισον κατοχυρώνει με την πατέντα Νο 223.898 τον ηλεκτρικό λαμπτήρα πυράκτωσης. Και μαζί του, η ανθρωπότητα πατάει για πρώτη φορά τον διακόπτη της… νύχτας.
Ο αντίκτυπος ήταν τεράστιος. Η εργασία και η ψυχαγωγία αποδεσμεύτηκαν από τον έλεγχο του ήλιου. Το σκοτάδι έπαψε να είναι όριο. Το φως έγινε διαθέσιμο όποτε το χρειαζόμαστε. Και κάπως έτσι ξεκίνησε ο κόσμος όπως τον ξέρουμε σήμερα.
Το πώς γεννήθηκε το φως
Ο λαμπτήρας πυράκτωσης βασίζεται σε μια απλή αλλά ιδιοφυή αρχή: μια γυάλινη σφαιρική ή ελλειπτική φύσιγγα χαμηλής πίεσης αερίου περικλείει ένα εξαιρετικά λεπτό μεταλλικό νήμα, συνήθως από βολφράμιο. Όταν εφαρμόζεται ηλεκτρική τάση, τα φορτία τίθενται σε κίνηση, το νήμα θερμαίνεται έως και τους 2.600 βαθμούς Κελσίου και αρχίζει να φωτοβολεί.
Αν το μήκος του νήματος ξεπερνά τα δύο εκατοστά, στηρίζεται και ενδιάμεσα με μη ηλεκτροφόρα σύρματα σε ακτινική διάταξη, ώστε να διατηρεί τη σταθερότητά του. Τεχνικά απλό. Ιστορικά καθοριστικό.
Ο Έντισον και η μισή αλήθεια
Να το ξεκαθαρίσουμε: ο Τόμας Έντισον δεν εφηύρε πρώτος τη λάμπα. Το 1807, ο Βρετανός επιστήμονας Humphry Davy είχε ήδη παρουσιάσει μια πρώιμη ηλεκτρική λάμπα στη Βασιλική Εταιρεία. Το πρόβλημα; Ήταν ασταθής, ακριβή και πρακτικά άχρηστη για καθημερινή χρήση.
Η συμβολή του Έντισον ήταν αλλού και εκεί κρίθηκε η Ιστορία. Πήρε τις ιδέες των προηγούμενων, τις βελτίωσε και δημιούργησε έναν λαμπτήρα που μπορούσε να μπει σε σπίτια. Ο πρώτος είχε διάρκεια ζωής περίπου 40 ώρες. Σήμερα μοιάζει αστείο. Τότε, ήταν επανάσταση.
Όταν η νύχτα «άνοιξε»
Μέχρι τότε, ο κόσμος φωτιζόταν με κεριά και λάμπες υγραερίου. Ρομαντικό στις ζωγραφιές, επικίνδυνο και περιοριστικό στην πράξη. Οι πρώτοι φωτισμένοι δρόμοι εμφανίστηκαν στα τέλη του 17ου αιώνα, αλλά η νύχτα παρέμενε αφιλόξενη.
Ο ηλεκτρικός λαμπτήρας άλλαξε τα πάντα. Καθαρό, σταθερό και ασφαλές φως. Πόλεις που δεν κοιμούνταν πια με τη δύση του ήλιου. Δρόμοι πιο ασφαλείς. Σπίτια, καταστήματα, εργοστάσια που «κέρδισαν» ώρες ζωής. Το φως μπήκε στο σπίτι και μαζί του μπήκε και χρόνος που μέχρι τότε χανόταν.
Η μεγάλη ανατροπή στην εργασία
Η μεγαλύτερη αλλαγή ήρθε στην αγορά εργασίας. Πριν από τον λαμπτήρα, για τους περισσότερους ανθρώπους η δουλειά τελείωνε όταν σκοτείνιαζε. Μετά, το ωράριο έγινε θεωρητικό. Τα εργοστάσια μπορούσαν να λειτουργούν 24 ώρες το 24ωρο, η παραγωγή εκτοξεύτηκε και ο βιομηχανικός κόσμος μπήκε σε μια εποχή αδιάκοπης επιτάχυνσης. Δεν ήταν όλα φωτεινά, οι συνθήκες εργασίας συχνά σκοτεινές. Αλλά ο αιώνας της τεχνολογικής έκρηξης είχε μόλις ξεκινήσει.
Από τον πυράκτωσης στα LED
Σήμερα, ο λαμπτήρας πυράκτωσης ανήκει σχεδόν στο παρελθόν. Οι LED υπόσχονται δεκάδες χιλιάδες ώρες ζωής, χαμηλή κατανάλωση και μικρότερο ενεργειακό αποτύπωμα. Το φως μετριέται πια σε κιλοβατώρες και εκπομπές άνθρακα.
Όμως, χωρίς εκείνη την πατέντα του 1880, δεν θα μιλούσαμε για «έξυπνες» πόλεις, ενεργειακή εξοικονόμηση ή φωτισμό κατά παραγγελία. Ένα απλό φως άναψε τότε. Και ακόμη φωτίζει, έστω κι αν σήμερα αλλάξαμε λάμπα.
